Các dụng cụ đo lường cơ khí giữ vai trò quan trọng trong việc kiểm tra các sai số từ độ cao, đường kính, kích thước các chi tiết máy móc, ví dụ như: thước cặp, panme, đồng hồ so, thước cặp
Dụng cụ đo cơ khí là các dụng cụ kiểm tra, đo đạc thông số của từng chi tiết máy móc cơ khí nhằm mục đích đảm bảo sự chính xác và an toàn khi sử dụng. Các dụng cụ này thường được sử dụng để kiểm tra kích thước, khả năng dẫn điện, khả năng chịu lực, độ sâu, độ cao… Chính vì sự đa dạng của các thông số mà các dụng cụ đo lường cơ khí được chế tạo với nhiều chủng loại có cấu tạo và tính chính xác khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu của từng ngành nghề.
Giới thiệu về dụng cụ đo lường cơ khí
Các dụng cụ đo lường cơ khí là tên gọi chỉ chung các dụng cụ đo lường có công dụng đo đạc và kiểm tra các thông số như độ dày, khe hở, kích thước, độ sâu, độ cao…. nhằm đảm bảo độ chính xác cho các chi tiết máy móc.
Chủ yếu thiết bị đo cơ khí liên quan đến thiết kế và sản xuất. Chúng được áp dụng trong quá trình gia công, lắp ráp và vận hành một cơ cấu máy móc. Cụ thể hơn, dụng cụ đo chính xác sẽ gắn liền với các nhà máy sản xuất, thiết bị công nghiệp và máy móc, hệ thống sưởi ấm và làm mát, hệ thống giao thông, máy bay, thủy phi cơ, robot, thiết bị y tế, vũ khí…

Vai trò của dụng cụ đo lường cơ khí
Ở kỷ nguyên công nghệ 4.0, người ta nhắc tới ngành cơ khí chính xác không còn là các công việc gia công bằng tay như tiện, phay, bào, khoan, taro…Thay vào đó, họ gia công bằng máy CNC trên các vật liệu sắt, thép, đồng, inox và nhựa, tạo ra sản phẩm tinh xảo, có độ chính xác cao đúng theo bản vẽ đã thiết kế trước.
Trong quá trình trên, các dụng cụ đo lường cơ khí được sử dụng vào công đoạn đo kiểm, nhằm đảm bảo tính chuẩn xác của các chi tiết máy và các bộ phận cấu thành lên máy. Nói cách khác, máy móc hoạt động tốt và cho ra sản phẩm đúng yêu cầu bản vẽ hay không, phần lớn dựa vào đóng góp của dụng cụ đo và kiểm tra.
Liệt kê các dụng cụ đo lường cơ khí phổ biến
Thước cặp
Thước cặp là một trong các dụng cụ đo lường cơ khí đa năng dùng để đo khoảng cách, kích thước bên trong, kích thước bên ngoài, độ sâu của các vật dụng, thiết bị vật có hình hộp, hình trụ, hình trụ rỗng… Thước cặp có tính đa dụng, phạm vi đo rộng, tính chính xác cao, dễ sử dụng, giá thành lại rẻ nên nó được ứng dụng trong nhiều ngành khác nhau như cơ khí, xây dựng, chế tạo máy…

Thước cặp có thể dùng để đo kích thước ngoài cũng có thể đo được kích thước của các chi tiết dạng lỗ vì vậy, công dụng của thước kẹp trong cuộc sống hiện nay cực kì đa dạng:
Thước cặp được sử dụng nhiều nhất trong ngành công nghiệp chế tạo máy, cơ khí… bởi nó có khả năng đo chính xác các chi tiết máy, các chi tiết cơ khí: Đường kính trong/ngoài của các loại ống thép, ống nhựa, ống PVC, thép tròn… Ngoài ra, trong ngành thiết kế nội thất và xây dựng, thước cặp cũng được dùng để đo cả các chi tiết gỗ, phụ kiện, đồ dùng nội thất… nhằm đáp ứng yêu cầu thi công đòi hỏi độ chính xác cao.
Panme
Thước Panme là loại dụng cụ đo lường cơ khí có độ chính xác cao, thường được sử dụng nhiều trong ngành cơ khí chế tạo. Nó bao gồm 3 loại chủ yếu là Panme đo đường kính ngoài, đường kính trong của trục và độ sâu của khe.
Thước Panme là một thiết bị dùng để đo khoảng cách rất nhỏ. Nó có thể cho độ chính xác đến 0,0005mm, con số gần như tuyệt đối này giúp Panme được ứng dụng trong các ngành nghề cần sự chính xác cao như đo thông số kỹ thuật của máy móc, chi tiết, nhôm kính hay dùng trong ngành công nghiệp nặng… Xuất hiện thường xuyên trong đo lường, nghiên cứu về đo lường, Panme có nhiều lợi thế hơn các dụng cụ đo lường có khí khác như thước cặp thông thường.

Panme thường sẽ dễ sử dụng và có cách đọc số không quá phức tạp so với các thiết bị đo lường khác. Panme tùy theo công dụng và kích thước sẽ có nhiều loại khác nhau nhưng chủ yếu thường được phân thành hai nhóm chính là: Panme điện tử và Panme cơ khí. Và trong hai nhóm này sẽ có từng loại Panme khác nhau tùy vào nhu cầu sử dụng của người dùng như Panme đo ngoài, Panme đo trong, Panme đo độ sâu.
Đồng hồ so
Đồng hồ so là thiết bị được gắn vào đầu đo của thước đo cao, nó được sử dụng đo độ thằng, độ đảo hướng của mặt trong và độ không song song của rãnh… Bên cạnh đó, thiết bị cơ khí cũng được dùng để so sánh các vị trí đo vuông góc, độ côn, độ lệch hay độ đảo… Đây là thiết bị đo lường cơ khí hiện đại với độ sai số thấp, nó đảm bảo đạt 0.01mm đến 0.001mm.

Đồng hồ so là thiết bị quan trọng và cần thiết, nó được sử dụng chủ yếu trong các ngành công nghiệp, cơ khí, gia công máy móc, thiết bị. Ngoài ra, với những ai đang làm trong ngành xây dựng cũng cần đến sự hỗ trợ của sản phẩm này.
Thước để gắn vào thước đo cao hoặc nhiều sản phẩm khác để kiểm tra mặt phẳng. Bên cạnh đó, đồng hồ so cũng được dùng để kiểm tra trong nhiều mục đích khác nhua như sai lệch hình dạng, hình học, đo vị trí các chi tiết như độ vuông góc, không đùng trục, độ đảo hay độ côn..
Thước đo cao
Thước đo cao hay còn gọi là thước đo độ cao (tên tiếng Anh là Height Gauge) là một trong các dụng cụ đo lường cơ khí được sử dụng để đo độ cao của chi tiết gia công, độ cao máy, cũng được sử dụng để xác định khoảng cách theo trục Z giữa 2 điểm trên vật thể hoặc đánh dấu điểm làm việc dựa theo độ cao so với một điểm gốc khác.

Ngoài ra, nếu gắn thêm một đồng hồ so chân gập thông qua bộ gá kẹp với thước đo cao thì còn có thể dùng để đo độ phẳng, độ thẳng, độ song song của bề mặt chi tiết.
Cơ chế hoạt động của thước đo cao khá giống với thước cặp, tuy nhiên chỉ đo theo hướng thẳng đứng từ trên xuống. Thước đo chiều cao thường được đặt trên một bàn map (bàn rà chuẩn) để thực hiện quá trình đo, điều này giúp tăng cường độ chính xác cho thước đo cao.
Ngoài ra, còn rất nhiều các loại dụng cụ đo lường cơ khí khác như:
- Đế từ, bàn máp
- Ke và dụng cụ lấy dấu
- Dụng cụ đo khoảng cách
- Dụng cụ đo điện, nhiệt độ
- Calip, mẫu chuẩn, căn chuẩn
Tags: Dụng cụ đo lường, đồng hồ so, kim đo, panme, thiết bị đo, thiết bị đo cơ khí, thiết bị đo lường, thước cặp, thước đo cao
